Op 24 september lanceert de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) een datamodel dat de investerings- en financieringsopgave van de energietransitie in kaart brengt. CPI, a Grant Thornton company, ontwierp de financieringslogica waarmee het model inzicht geeft in financierbaarheid. Ook begeleidden we het traject en de coalitie eromheen.
De energietransitie vraagt om investeringsbeslissingen voor de lange termijn. Richting 2050 zijn honderden miljarden euro’s nodig. Maar wanneer moeten die investeringen plaatsvinden? In welke technologieën moet je investeren? En komen deze investeringen onder de huidige omstandigheden daadwerkelijk tot stand? Op initiatief van de NVB is een datamodel ontwikkeld dat deze vragen beantwoordt met uitsluitend publieke data.
Van investeringsvolume naar bruikbare informatie
De eerste vraag gaat over de omvang: hoeveel warmtepompen, elektrische voertuigen of elektrische boilers zijn nodig, wanneer zijn ze nodig en welk investeringsbedrag hoort daarbij? Onze partner Kalavasta brengt dit in kaart, van aantallen technologieën tot investeringsvolumes per periode van vijf jaar. Hiervoor gebruikt Kalavasta publieke scenario’s en gedocumenteerde kostendata.
Maar een investeringsbedrag alleen vertelt je nog niet genoeg. De vraag die er voor ondernemers en organisaties toe doet, is: wordt de investering daadwerkelijk gedaan en krijgt deze financiering? Daarvoor heb je een model nodig dat ook de besluitvorming inzichtelijk maakt.
Waarom besluit je als ondernemer wel of niet te investeren? Welke rol spelen de terugverdientijd, de volwassenheid van de technologie, zekerheid over toekomstig beleid en een sluitende businesscase? En waarom verstrekt een financier wel of geen financiering, rekening houdend met looptijd, zekerheden, risicoprofiel en beschikbare ruimte op de balans?
Ook de volgorde van financieringsvragen telt. Een technologie in ontwikkeling zoekt een ander type kapitaal dan een technologie die op grote schaal wordt uitgerold. Een volwassen portefeuille die wordt geherfinancierd of doorgeplaatst, stelt weer andere eisen aan kapitaal en financiers.
Die volgorde loopt van eigen middelen en risicodragend kapitaal via bancaire financiering naar institutionele partijen. Ze bepaalt welke partij op welk moment in beeld komt. Zo maakt het model ook zichtbaar op welk punt in de financieringsketen een investering vastloopt.
Onze bijdrage: financieringslogica ontwerpen en waarderen
Deze beslislogica is geen bestaande data die je simpelweg uit een bron haalt. De logica moest worden ontworpen. We brachten de stappen in het proces in kaart, legden per stap de criteria vast en kenden per technologie en type bezit waarden toe.
CPI ontwierp deze aanpak en voerde de eerste waardering uit vanuit onze kennis van de financieringspraktijk. Samen met de NVB en Kalavasta hebben we de aanpak verder aangevuld. Ook toetsten we de uitkomsten aan publieke bronnen en bij betrokken partijen.
Met deze extra laag geeft het model inzicht in de vraag of een investering daadwerkelijk tot stand komt én financierbaar is. Zo verandert data in bruikbare informatie voor besluitvorming.
Het model maakt bovendien onderscheid tussen twee knelpunten die in het publieke debat vaak als één probleem worden behandeld.
- Het eerste knelpunt betreft investeringen die niet plaatsvinden omdat de businesscase niet sluit.
- Het tweede betreft investeringen die wel gewenst zijn, maar geen financiering krijgen.
Dat zijn twee verschillende problemen die om twee verschillende oplossingsrichtingen vragen. Juist dat onderscheid geeft beleidsmakers gerichtere informatie voor hun keuzes.
Drie partijen brengen verschillende expertise samen
De samenwerking brengt drie verschillende soorten expertise bij elkaar. De NVB neemt als opdrachtgever het initiatief en legt de verbinding met de financiële sector. Kalavasta kwantificeert het energiesysteem en zorgt voor de onderbouwing van de data. Wij brengen onze kennis van financiering in.
Daarnaast verzorgen wij ook de programmaleiding en bouwen wij aan de coalitie van banken, verzekeraars, brancheorganisaties, het bedrijfsleven en maatschappelijke partijen die het instrument moet dragen. De combinatie van deze drie soorten expertise maakt het mogelijk om data, financieringslogica en praktijkkennis in één instrument samen te brengen.
Tegelijk bewaken we de onpartijdigheid van het instrument. Het model dwingt partijen niet om het met elkaar eens te worden. Het maakt hun uitgangspunten en uitkomsten juist vergelijkbaar. Zo wordt zichtbaar waar partijen het eens zijn, waar hun inzichten verschillen en wat zij van elkaar nodig hebben.
Wat betekent dit voor jouw organisatie?
De vraag achter dit traject ligt op veel bestuurstafels: wat vraagt de energietransitie van onze organisatie, wanneer zijn investeringen nodig en zijn die investeringen financierbaar? Voor een goed antwoord is meer nodig dan een financiële berekening. Je hebt ook kennis nodig van investerings- en financieringsbeslissingen in de praktijk.
Onze Financial Services-praktijk brengt die kennis samen. We kijken niet alleen naar het benodigde investeringsvolume, maar ook naar de businesscase, de financieringsbehoefte, het risicoprofiel en de partijen die op verschillende momenten in beeld komen. Zo krijg je beter zicht op wat nodig is om plannen daadwerkelijk financierbaar en uitvoerbaar te maken.
Meer weten over financierbaarheid binnen de energietransitie? Neem contact op met Sander van Wijk, partner AI, Risk en ESG, via 06 10501404.
